Рўза тутмасликнинг рухсатли сабаблари

Савол: Рўза тутмасликнинг рухсатли сабаблари нима?

Жавоб: Рўза тутмасликнинг рухсатли сабаблари, Қуръонда келганидек, касаллик ва сафардир. Бундан ташқари ўзи ва ҳомиласига зарар келишидан қўрққан ҳомиладор ёки эмизикли аёл, бирон кимсани ҳалокатдан қутқариш учун бел боғлаган, масалан, денгизда чўкаётган ёки ёнғин ўртасида қолган одамни қутқараётган киши рўзасини очиши ва у одамни қутқариши мумкин. Шунингдек Аллоҳ йўлида жиҳод қилишга куч тўплаш учун ҳам рўзани очиш мумкин. Бу ҳам рўзани очишга сабабдир. Чунки Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам Фатҳ жанггида саҳобаларга: «Сизлар эртага душманга дуч келасизлар. Рўзадор бўлмаслигингиз (сизларни) кучлироқ қилади. Шунинг учун рўза тутманглар!» – дедилар (Имом Муслим 2680; Абу Довуд 2406; Имом Аҳмад 11325).

Агар оғиз очишнинг рухсатли сабаблари бўлса, бундай пайтда рўзасини очган одам куннинг қолган қисмида еб, ичиши мумкин. Агар бирон киши бошқа бировни ҳалокатдан қутқарган бўлса, қутқарганидан кейиноқ еб, ичиши мумкин. Чунки унга ўша куннинг оғиз очишга рухсатли бўлган омил сабабли рўзасини очиш ҳаромлиги соқит бўлгани боис, ейиш ва ичишдан тийилиш лозим бўлмайди. Шунинг учун ҳам бу масъалада қувватли қавл билан шуни айта оламиз: Агар бемор рўза тутмаган ва рамазоннинг кундузида тузалса куниннг қолган қисмида еб, ичиши мумкин. Агар хотин кишининг ҳайзи рамазон кундузида тўхтаса ва у пок бўлса ёхуд мусофир рамазон кундузида уйига қайтган ва рўза тутмаган бўлса еб, ичишдан тийилиши зарур бўлмайди. Чунки уларнинг бари оғизни очишга рухсат берган омиллар сабабли рўза тутмаган эдилар. У кунда улар учун рўза тутмаслик ҳаромлиги, рўзаларини очишга шариат рухсат бергани учун, соқитдир. Шунинг учун уларнинг еб, ичишдан тийилишлари зарур эмас.

Аллома Муҳаммад ибн Солиҳ Усаймийн

Фатво ва мақолалар девони, Рўза китоби, 19 жилд. Фатво № 66.

Манба: Ҳикмат Нури